کجایی گالیله که یادت بخیر!

  رونمایی از بزرگترین تلسکوپ

هنوز خیلی‌ها باور ندارند آفریقایی‌ها این بار از حق و حقوق خودشان در مقابل سفیدهای استرالیایی کوتاه بیایند و بگذارند آنها بعد از عمری زحمت همه چیز را به نام خودشان ثبت کنند. مرافعه این بار با گذشته کمی فرق دارد. این دفعه پای زمین و رنگ پوست و ... درمیان نیست. صحبت از یک رقابت علمی است. ساخت و نصب بزرگ‌ترین رادیوتلسکوپ دنیا. مردم آفریقای جنوبی سال‌هاست که فلات‌های کشورشان را کرده‌اند پایگاه دیش‌های ماهواره‌ای عجیب‌وغریبی که کارشان رصد امواج رادیویی است. درست وقتی که آفریقایی‌ها داشتند بزرگ‌ترین رصدخانه رادیویی دنیا را می‌ساختند، استرالیایی‌ها هم اعلام کردند که می‌خواهند همین پروژه را در کشور خودشان اجرا کنند. دعوا بالا گرفت. بحث سر این بود که کدام کشور باید اول به فناوری و افتخار نصب بزرگترین تلسکوپ رادیویی دنیا دست پیدا کند. دست آخر هفته پیش با میانجیگری عده‌ای از دانشمندان علم نجوم مساله فیصله پیدا کرد. قرار شد دیش‌های گیرنده در آفریقای جنوبی باشد و پایگاه‌های پردازش اطلاعات در استرالیا. به این‌ترتیب از پروژه بزرگترین تلسکوپ رادیویی دنیا رونمایی شد؛ وسیله‌ای که قرار است تا ده، پانزده سال دیگر به همه‌مان بگوید از کجا آمده‌ایم و اصلا چه طور سروکله‌مان روی زمین پیدا شد.
یکی از شگفت‌انگیزترین کشف‌های بشر در دهه گذشته این بود که بر خلاف تصور قدیمی،95 درصد جهان از اتم ساخته نشده؛ یعنی اصلا از عناصر موجود در جدول تناوبی تشکیل نشده. اصلا ما از موادی که من و شما را تشکیل داده‌اند هنوز بی‌خبریم. خیلی از دانشمندان امروز به این باور رسیده‌اند که همه مواد روی کره خاکی از ذراتی ساخته شده‌اند که ما آنها را نمی‌شناسیم. دانشمندان به آنها ماده تاریک یا انرژی تاریک می‌گویند. اما هنوز کسی نمی‌داند که منشا این ذرات کجا است. هنوز هیچ نظریه‌ای در این مورد مطرح نشده. جان وورمرسلی رییس هیات مدیره طرح تلسکوپ رادیویی SKA با این ادعا که آنها می‌خواهند به معمای ماده تاریک برسند، حرف‌هایش را در مراسم رونمایی از تلسکوپ جدید شروع کرد و آن قدر ادامه داد تا به اصل مطلب رسید: «تلسکوپ ما به این ماده تاریک می‌رسد. مطمئن باشید SKA می‌تواند هم سر از منشا پیدایش ماده تاریک در بیاورد و هم به زودی به همه نشان بدهد که در باقی سیاره‌های دیگر هم موجوداتی غیر از ما زندگی می‌کنند یا نه. فقط کافی است کمی صبر داشته باشید؛ آن وقت می‌بینید که چه طور نظام هستی به دست همین سه کشور – آفریقای جنوبی، استرالیا و نیوزلند – یک دفعه زیر و رو می‌شود!»

قایم شدن فایده ندارد«آرایه تلسکوپ یک کیلومتری.» این نامی است که دانشمندان برای صدا کردن تلسکوپ رادیویی عظیم الجثه‌شان انتخاب کرده‌اند. با نام اختصاری SKA. این تلسکوپ غول پیکر که دم و دستگاهش در سه کشور آفریقای جنوبی، استرالیا و نیوزلند – پخش شده از دیش‌های گیرنده‌ای تشکیل شده که در وسعتی برابر یک کیلومتر مربع در جنوب آفریقا یا نیوزیلند نصب می‌شوند و با سرعتی 10هزار برابر تلسکوپ‌های فعلی به اسکن آسمان می‌پردازند. اساس کار این یکی با بقیه تلسکوپ‌های رادیویی فرقی ندارد. فقط سرعتش بالاتر است و میزان حساسیتش. این تلسکوپ سیگنال‌های دریافتی از کهکشان‌ها را از طریق فیبرهای نوری به ابررایانه مرکزی قدرتمندی ارسال می‌کند، البته میزان اطلاعاتی که به این ابر رایانه ارسال می‌شود، آن قدر بالاست که هنوز دانشمندان برای ساخت آن به نتیجه دلخواه نرسیده‌اند. قرار است این تلسکوپ نقشه‌های سه بعدی از مغناطیس کهکشان‌ها به ثبت برساند تا اخترشناسان بتوانند تاثیر آن را روی تثبیت کهکشان‌ها، شکل گیری ستاره‌ها و سیاره‌ها و تنظیم فعالیت‌های سیاره‌ای و ستاره‌ای درک کنند. مساله اینجاست که این رادیوتلسکوپ می‌خواهد سیگنال‌هایی از فضا بگیرد که تا امروز به خاطر غبارهای کیهانی از دید آدمیزاد پنهان مانده‌اند. «دنیا تا 20 سال دیگر با تلسکوپ SKA به حقایقی می‌رسد که باور کردن آن خودش سال‌ها وقت می‌خواهد. منتظر خبرهای عجیب ما باشید!» مرسلی با یک ادعای عجیب دیگر سخنرانی‌اش را در روز رونمایی از پروژه بزرگ سه کشور ماجراجو به پایان برد.

کسب نخستین مدال نقره مسابقات جهانی فیزیک

کسب نخستین مدال نقره

تا قبل از اینکه بنشینی پای حرف‌های شیوا، او را مثل خیلی از همسن و سال‌هایش که این روزها تعدادشان هم کم نیست، دختر درسخوانی می‌بینی که همیشه سرش توی کتاب است. داستان دختر جوان ولی کمی فرق می‌کند. او عاشق کتاب‌های غیر درسی است. مطالعه اصلی‌اش هم کتاب‌های نجوم و فیزیکی است که خودش از این‌ور و آن ور جور کرده. او سال پیش همراه تیم ایران توی مسابقات جهانی فیزیک شرکت کرده و برای اولین بار برای ایران مدال نقره آورده؛ البته ماجرای شیوا با فیزیک و نجوم قرار نیست به همین جا ختم شود، او قرار است سال بعد هم در المپیاد نجوم شرکت کند و امیدوار است جزو 10 نفر اول المپیاد بشود. اما نکته بامزه اینجاست که وقتی با او  حرف می‌زنی، تازه متوجه می‌شوی موفقیت‌هایی که شیوا توی این16سال بهشان رسیده فقط محصول درس خواندن و درس خواندن و باز هم درس خواندن نیست.شاهد ماجرا هم نمره‌های پانزده-شانزدهی است که ‌ توی فیزیک دبیرستان می‌گیرد و ابدا هم برای این نمره‌ها ناراحت نیست. شیوا برخلاف بعضی‌ها به المپیاد نجوم به چشم یک میانبر کار درست برای ورود به دانشگاه نگاه نمی‌کند و شرکت در مسابقات جهانی فیزیک را آخرین پله نردبان فیزیک نمی‌داند. او می‌خواهد ته ته همه اینها به یک کشف درست و حسابی برسد که به نام خودش در دنیا ثبت بشود. برای همین هم یک عالمه طرح برنامه جورواجور توی ذهنش دارد که به کمک آنها لااقل تا 50 سال آینده نه بیکار می‌ماند و نه فیزیک و نجوم برایش تبدیل به چیز ملال‌آور و خسته کننده‌ای می‌شوند. طرح‌هایی که دامنه‌شان از جامعه‌شناسی تا فیزیک گسترده شده است.

راههایی برای بیشتر زنده ماندن موس

استاد موس رو خاموش کن!

چقدر پیش آمده که تمام شدن باتری موس و کیبورد وسط یک کار مهم بکاردتان؟ اکثر ما خاطره‌های بدی با این قضیه داریم. برای همین اینجا راه‌هایی را از چند منبع مختلف جمع کرده‌ایم که کمک می‌کنند دستگاه‌های بی‌سیم و خصوصا موس شما بیشتر زنده بمانند.

دور مشو دور مشو: اول از همه اینکه تا می‌توانید فرستنده دستگاه را به گیرنده که همان یو‌اس‌بی متصل به کامپیوتر است نزدیک‌تر کنید. اگر گیرنده به پشت کیس وصل است، بهتر است آن را به کمک یک سیم رابط یو‌اس‌بی کمی بالاتر بیاورید و روی میز قرار دهید. این‌‌‌جوری در کنار بالا رفتن قدرت مانورتان، باتری بیشتری هم خواهید داشت؛ چرا که چیپ‌ست فرستنده انرژی کمتری از باتری می‌گیرد.

دوراسل با دوراسل، انرجایزر با انرجایزر: سعی کنید برند باتری‌هایی که داخل دستگاه می‌اندازید یکی باشد. همچنین دو سه جفت باتری داشته باشید که شارژشان با هم یکی باشد. یعنی این‌طور نباشد که یکی از باتری‌ها خالی باشد و آن یکی پر. ضمنا داشتن باتری یدک کمک می‌کند که حتی در صورت بی‌شارژ شدن لنگ نمانید.

به دستگاه اوقات فراغت ندهید: اگر موس و کی‌بورد شما قابلیت خاموش شدن در حالت بیکاری را ندارد، باید حواستان جمع باشد که بی‌خودی روشن نماند، خصوصا وقتی می‌خواهید کامپیوتر را خاموش کنید و بروید دنبال کارتان. برای این موضوع دو راه پیش رو دارید: راه اول این است که از برنامه‌های یادآوری مثل Task Scheduler خود ویندوز استفاده کنید و برنامه‌ای تنظیم کنید که قبل از خاموش شدن سیستم، به شما متنی حاوی اخطار خاموش کردن موس و کی‌بورد نشان دهد. اما راه بامزه‌تر و باحال‌تر این است که صدایی برای این اخطار ضبط کنید. مثلا با صدای خودتان بگویید «استاد موسو خاموش کن!». برای این کار از کنترل پنل ویندوز روی گزینه Sounds کلیک کنید و به تب Sounds بروید. اینجا دنبال گزینه Exit Windows بگردید و بعد از انتخاب آن، برایش صدای جدیدی در نظر بگیرید. با این روش هر وقت بخواهید سیستم را خاموش یا ری‌استارت کنید، این صدا را می‌شنوید.
یک نکته را هم لاجیتک به کاربران موس‌های بی‌سیمش پیشنهاد کرده که بد نیست در آخر آن را بگوییم. اینکه برای حفظ بیشتر باتری موس از موس‌پد‌های سفید و روشن استفاده کنید. این شرکت می‌گوید موس‌ها روی صفحات تیره یا شفاف نیاز به استفاده بیشتر از لنز جهت ارائه پرفورمنس مناسب دارند و همین قضیه در سه‌سوت باتری را خالی می‌کند.